كثرت اشكال . مختلفه « 1 » در وحدت واحد حقيقى اثر نكند و در عين كثرت واحد به همان وحدت حقيقى خود باشد كه بود چنانچه مؤداى « كان اللّه و لم يكن معه شيئى و الآن كما كان » « 2 » است . قوله : « 3 » « و كل الذى » الى اخره . هم در شرح قصيده تحقيق آن به طلب‌اند . قوله تعالى « 4 » : « إِنَّ رَبَّكَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ » . يعنى پروردگار تو فراخ پوشش است . قوله تعالى : « وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ وَ ما تَعْمَلُونَ » . يعنى خدا شما را آفريده است و آنچه كردهء شماست ، پس همه به يك بار آفريدهء او باشد . قوله تعالى : « يُسْقى بِماءٍ واحِدٍ » الى اخره . يعنى پرورش كائنات به يك آب مىشود و ليكن زيادتى و تفاوت در خوردنهاى « 5 » ايشان است كه بعضى صلاحيت غذاى اشرف دارند و بعضى نه ، و تحقيق اين سخن را مجالى بايد . لمعهء هفدهم « معشوق هر لحظه از دريچهء » الى اخره . در بيان تنوع وجوه جمال معشوق و عروج عاشق در آن بر مراقى كمال خود و تحقيق استعداد او مر آن را و بيان تفاوت مراتب هركس در شهود اصل آن استعداد . قوله : « ما يرجع الطرف عنه » الى اخره . يعنى ديدهء همه ديده از ديدار محبوب در وقت آنكه رحيق ديدن و ادراك او در قدح حدق گردان باشد ، باز نمىآيد به من ، تا به سوى او باز گردد از سر اشتياق « 6 » . ديده را كار همين است كه دلبر بيند * گر نبيند چه بود فايده بينايى را

--> ( 1 ) - ب : مختلف . ( 2 ) - ب : كما كان قوله . ( 3 ) - دم : قوله تعالى ان ربك واسع المغفرة . ( 4 ) - ب : و ان . ( 5 ) - ب : نهايت . ( 6 ) - ب : فرد .